ايشان بگو من اميدوارم كه چنين و چنان شود . و در تفسير ابى السعود آمده كه كلمه « عسى و لعل و سوف » در تهديدهاى پادشاهان به منزله حكم جزمى است و اگر حكم قطعى خود را به اين عبارات تعبير مىكنند ، به منظور اظهار وقار سلطنت ، و اشعار به اين معناست ، كه رمز از امثال ايشان مانند تصريح از ديگران است و همه وعده هاى خدا و تهديدهايش نيز بر اين منوال است ، و اين گفته ابى السعود وجه خوبى است « 1 » . و معناى آيه اين است كه : به اين درخواست كنندگان عذاب كه از وقت رسيدن آن مىپرسند ، بگو من اميدوارم كه بعضى از تهديدهاى خدا كه شما در آن عجله مىكنيد ، يعنى عذاب دنيا كه شما را به عذاب آخرت نزديك مىكند و به آن مىرساند به زودى شما را دنبال كند و همين هم كه تعبير كرد به « ردف لكم - دنبالتان كند » باز براى اشاره است به نزديكى آن عذاب . * ( « وَإِنَّ رَبَّكَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَشْكُرُونَ » ) * معناى آيه شريفه از نظر خود آيه روشن است ، ليكن وقوع آن در سياق تهديد و تخويف ، اين نكته را افاده مىكند كه : اگر خداى تعالى عذاب ايشان را تاخير انداخت ، با اينكه استحقاق آن را دارند ، از اين جهت است كه او داراى فضل و كرم است و درباره آنان به فضل خود رفتار كرده و ايشان بايد شكر همين را هم به جاى آرند ، اما بجاى نمىآورند ، بلكه عجله در آن عذاب را مىخواهند . * ( « وَإِنَّ رَبَّكَ لَيَعْلَمُ ما تُكِنُّ صُدُورُهُمْ وَما يُعْلِنُونَ » ) * يعنى تاخير عذاب از ايشان ، ناشى از جهل خداى تعالى نيست ، بلكه او از حال ايشان و آنچه كه به كيفر كفر و جحودشان مستحقند آگاه است ، چون او خبر دارد از آنچه كه سينه هاى آنان در خود پنهان مىكند و يا آشكار مىسازد . آن گاه با آيه * ( « وَما مِنْ غائِبَةٍ فِي السَّماءِ وَالأَرْضِ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ » ) * همان معنا را تاكيد فرمود . * ( « إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَقُصُّ عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ أَكْثَرَ الَّذِي هُمْ فِيه يَخْتَلِفُونَ وَإِنَّه لَهُدىً وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ بِحُكْمِه وَهُوَ الْعَزِيزُ الْعَلِيمُ » ) * اين آيه شريفه رسول خدا ( ص ) را تسليت و دلگرمى مىدهد و نيز زمينه را براى بعد كه به زودى از حقانيت دعوتش و تقويت ايمان مؤمنين سخن مىگويد ،

--> ( 1 ) تفسير ابى السعود ، ج 6 ، ص 298 .